03-12-2023
 
 
 
  :: Ana Menü
 
 
 
Duyurular
AKIL IÇIN YOL BIRDIR

(THERE IS but
ONE WAY for REASON)
       
(linkleri SAG TIKLAYIN
                                 lütfen)

Sn.Soner YALÇIN'dan 
dikkate değer bir yazı: 
Edebiyatla 
               Ahmaklaştırma
https://www.sozcu.com.tr/
2021/yazarlar/soner-yalcin
/edebiyatla-ahmaklastirma
-6335565/
 


Önerdigimiz sayfalar:
M. SAID ÇEKMEG?L 
anisina
https://www.facebook.com/
groups/35152852543/?mul
ti_permalinks=1015385
0899667544&notif_t=grou
p_highlights&notif_id=147
2405452361090




Nuri BiRTEK
                kardeşimizin
(facebook sayfasından 
              ilginç tespitler)
https://www.facebook.
com/nuri.birtek




Raci DURCAN
                  kardeşimizin
(facebook sayfasından
             ilginç tahliller)
https://www.facebook.com
/raci.durcan?fref=ts



Mesut TORAMAN
                   karde?imizin
(facebook sayfas?ndan
dikkate de?er görüntüler)
https://www.facebook.
com/mesut.toraman.52









M. Selami Çekmegil 
                          kimdir!









    ____________________
BU SITE
    Selami ÇEKMEG?L’in
Yegenleri:
    Melike TANBERK ve 
    Fatih ZEYVELI'nin
 beyaz.net ekibi ile birlikte
      M.Said ÇEKMEGIL 
  an?sina ARMAGANIDIR!  


   Anasayfa arrow Çeviriler arrow Genel arrow İSTATİSTİKLE NASIL YALAN SÖYLENİR
İSTATİSTİKLE NASIL YALAN SÖYLENİR PDF Yazdır E-Posta
Kullanıcı Oylama: / 8
KötüÇok iyi 
Yazar Darell HUFF - Nuri BİRTEK   
27-01-2008

İSTATİSTİKLE NASIL YALAN SÖYLENİR

                                                                                          Darell HUFF
                                                                         İng. Çev. :Nuri BİRTEK

     “Feet”, “İnç” ve “Pound” gibi miadını doldurmuş eski İngiliz ölçülerinin tarihe karışacağı şayiaları dolaştığı sıralarda bu ölçülerin metrik karşılıklarının ne derece bilindiğini merak eden Gallup Enstitüsü mensupları bir anket düzenlemişti. Normal usulleri çerçevesinde yürütülen anket sonucunda, üniversite tahsilli kimselerden bile %33’ünün metrik sistemi hiç işitmemiş olduğu ortaya çıkmıştı.
      Daha sonra bir Pazar Gazetesi(1) kendi okuyucuları arasında düzenlediği benzer bir anket neticesi bunlardan %98 inin metrik sistem hakkında malûmat sahibi olduğunu tespit etti. Bu netice, okuyucularının “ne kadar seçkin bir zümreden” müteşekkil olduğunu gösterdiğinden gazetece övünç vesilesi yapıldı.

     Peki, bu iki anket nasıl bu derece farklı olabildi

     Cevabı oldukça basit; zira Gallup anketçileri cemiyetin dikkatle seçilmiş bir kesimine sualler sormuşlardı. Ama gazete biraz safça ve biraz da iktisadi olması bakımından, yayınladığı kuponların okuyucuları tarafından kesilip doldurulması ve postalanmasıyla iktifa etmişti.

      Metrik sistemden bir haber okuyucuların ne sistem ne de kupon doldurmaya merak duymayarak ankete katılma zahmetine girmeyeceklerini tahmin etmek zor değildir. İşte bu çeşit kendi kendini ayırma (self selection) istatistik terimleri açısından biassed(2)(tarafgir) veya temsili olmayan numuneye sebebiyet verir ki senelerdir sayısız yanlış hüküm verilmesine sebep olmuştur.

     Yine birkaç sene önce bir düzine araştırmacı birbirlerinden haberi olmaksızın “antihistaminli” ilaçlar üzerine bazı neticeler yayınladılar. Her biri, soğuk algınlıklarının önemli bir yüzdesinin tedaviyle iyi edildiğini göstermişlerdi. Böylelikle en azından ilanlarda büyük bir yaygara koparılmış ve süratli bir ilaç satışı başlamıştı.

     Bu çok uzun zamandan beri bilinen soğuk algınlığının tedavisi olmadığı gerçeğini görmezlikten gelmekten başka bir şey değildi. Tıpla alakası olmayan mizahçı Henry G. Felsen’in uzun süre önce belirttiği gibi, soğuk algınlığı, etraflı bir tedaviyle yedi günde, kendi başına bırakıldığında bir haftada geçer.

   Bütün bunlarla demek istiyorum ki saçma sapan birçok şey işitiyor. Veya okuyoruz. Vasatiler, münasebetler, temayüller, grafikler her zaman göründükleri veya gösterilmek istendikleri gibi değildir. İlk anda göze çarpandan daha fazla malûmat ihtiva edebileceği gibi, daha az bilgi taşıyabilir.

    İstatistiğin büyülü lisanı, “malûmat ezbercisi” kültüre o kadar cazip gelir ki sansasyon yaratmak, hadiseleri abartmak, basitleştirmek ve ortalığı karıştırmak için kullanılabilir. İstatistikî  metodlar ve terimler sosyal ve ekonomik eğilimler, ticari durumlar, anketler ve nüfus sayımına ilişkin malûmat, rapor yazabilmek için elzemdir. Ancak kelimelerini doğru seçen ve ne manaya geldiğini bilen yazarlar ile onların ve manaya geldiğini bilen okurlar dışında netice “Semantik” bir saçma olur.

     Bilimsel konularda herkesin anlayacağı bir seviyede yazılmış makalelerde kötüye kullanılmış istatistik, zihinleri bulandırır. Sihirbaz misali istatistik pek çok mühim mevzuyu olmadığı bir biçimde yansıtır. Hatta iyi kamufle edilmiş bir istatistik Hitlerin “ Büyük Yalan” ından evladır. Zira, yanlış yöne sevk etse bile kimse sizi suçlayamaz.

     Bu yazı serisi istatistiği, aldatmak için kullanma usullerine bir nevi başlangıçtır. Bütünüyle, dolandırıcılara bir el kitabı mahiyeti arz edebilir. Ancak hırsızlıkta lisans öğretimi demek olan ve bir kilidin nasıl açılacağı ayak ucuna basarak yürüme usulleri gibi mevzuları ihtiva eden kitabını yayınladığı zaman, yazarı emekli soyguncunun bulduğu özre eş bir özür beyan etmek mümkün: Dalavereciler bu usulleri zaten bilirler; namuslu insanlar kendilerini müdafaa için bu metotları öğrenmeye mecburdurlar.

Kriter Mayıs 76 Sayı:1 Cilt no:1

(Devam edecek)
 

Yorum

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

Powered by AkoComment 2.0!

Son Güncelleme ( 19-07-2009 )
< Önceki   Sonraki >


Advertisement

Kullanıcı Girişi
Ziyaretçi Sayısı
105891488 Ziyaretçi
 
www.beyaz.net